اقامه گردد ، بايد كمتر از چهل يا بيست و . . . باشد ؛ امّا روايت حمّاد بن عثمان دلالت ندارد كه تعزير حتماً بايد به تازيانه باشد ؛ و همين‌طور روايت عبيد بن زراره ، كه تعزير را متناسب با گناه حدّدار آن معرّفى مىكرد نيز مربوط به جايى است كه بخواهيم تازيانه بزنيم . دو راه براى تعميم تعزير و عدم اختصاصش به تازيانه گفته‌اند : 1 - تمسّك به اطلاقات در باب تعزير اطلاقاتى داريم ؛ مقيّداتى كه وارد شده مىتواند اين اطلاقات را به اين مقدار تقييد كند كه اگر تعزير به تازيانه محقّق شد ، بايد كمتر از چهل يا بيست يا كمتر از حدّ مناسب با گناه باشد ؛ امّا دلالتى ندارد كه تعزير بايد به تازيانه باشد و به چيز ديگر امكان ندارد ؛ چه‌بسا جريمه‌ى نقدى براى يك بازارى آثار تأديبى بيشترى از تازيانه داشته باشد . به عبارت ديگر ، روايت حمّاد بن عثمان و غير آن دو ، جهت تقييدى ندارد ؛ يعنى روايات مطلقه را مقيّد به سوط و تازيانه كند و سوط و تازيانه را نيز به كمتر از چهل و مانند آن تقييد بزند . نمىتوان اين دو جهت را از روايات تقييد استفاده كرد ؛ بلكه استنباط ما اين است كه اگر بخواهد تعزير با تازيانه اقامه شود ، بايد كمتر از فلان مقدار باشد . دو روايت در تأييد اين ادّعا داريم : محمّد بن عليّ بن الحسين بإسناده ، عن ابن أبي عمير ، عن حفص بن البختري ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام ، قال : اتي أمير المؤمنين عليه السلام برجل وجد تحت فراش رجل فأمر به أمير المؤمنين عليه السلام فلوّث في مخرأة . « 1 » فقه الحديث : امام صادق عليه السلام فرمود : مردى را نزد امير مؤمنان عليه السلام آوردند كه او را در رختخواب مردى ديگرى يافته بودند . امام عليه السلام دستور داد : او را به محل فاضلاب ببريد و به نجاست آلوده كنيد . اين روايت شاهد اين است كه تعزير به تازيانه اختصاص ندارد ؛ بلكه ممكن است از راهى ديگر مجرم را تأديب كرد .

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 424 ، باب 6 از ابواب حدّ لواط ، ح 1 .